ESG
Trzy litery, którymi ostatnimi czasy bombardują nas różne media. ESG w telewizji, ESG w Internecie, ESG w wywiadach radiowych…
Również w firmach ESG zaczyna być tematem spotkań. „ESG jest ważne”, „musimy poprawić ESG”, „bez odpowiedniego ESG nie otrzymamy kredytowania”. Dodatkowo, coraz częściej, przy okazji rozmów o ESG, coraz więcej przedstawicieli firm używa zwrotów takich jak „zrównoważony rozwój” czy „zielona transformacja”.
O co właściwie chodzi? Co właściwie oznacza ESG?
Zaraz to wyjaśnimy, jednak aby zrozumieć kontekst, najpierw wyjaśnimy, czym jest zrównoważony rozwój.
Zrównoważony rozwój to koncepcja gospodarowania zasobami w sposób, który – w teorii – zapewnić ma równowagę między wymaganiami obecnego pokolenia a potrzebami przyszłych pokoleń, uwzględniając aspekty społeczne, ekonomiczne i środowiskowe. Innymi słowy jest to idea, mająca na celu wdrożenie już dziś działań czynnych i biernych, doprowadzających do ochrony ziemi jako planety do życia dla przyszłych pokoleń.
Zrównoważony rozwój jest ideą działającą na wielu płaszczyznach a głównym pomysłem jest tu transformacja biznesu, eliminacja nierówności społecznych i zmiana obecnych nawyków społeczeństw m.in. związanych z konsumpcjonizmem czy korzystaniem z całego uniwersum produktów jednorazowych.
Jego główne zasady obejmują:
🔷 Wzajemne powiązania: Rozwój społeczny, ekonomiczny i środowiskowy są ze sobą ściśle powiązane i wpływają na siebie nawzajem.
🔷 Ochrona środowiska: Dążenie do minimalizowania negatywnego wpływu działalności ludzkiej na środowisko naturalne poprzez racjonalne gospodarowanie zasobami i redukcję emisji zanieczyszczeń.
🔷 Sprawiedliwość społeczna: Zapewnienie równego dostępu do zasobów i korzyści rozwoju dla wszystkich członków społeczeństwa, zwalczanie ubóstwa i nierówności społecznych.
🔷 Zrównoważony wzrost ekonomiczny: Dążenie do wzrostu gospodarczego, który uwzględnia ochronę środowiska i dobrobyt społeczny, przy jednoczesnym zapewnieniu stabilności finansowej.
Geneza koncepcji jest przedmiotem sporów, gdyż temat podejmowany był przez różne think tanki i dojrzewał przez lata, niemniej oficjalne początki myśli zrównoważonego rozwoju sięgają lat 70. XX wieku, kiedy to raport „Granica Wzrostu” opublikowany przez Club of Rome zasygnalizował potrzebę ograniczenia wzrostu populacji i konsumpcji w obliczu ograniczonych zasobów naturalnych.
W 1987 roku Światowa Komisja ds. Środowiska i Rozwoju zwana też Komisją Brundtlanda, na prośbę ONZ zdefiniowała zrównoważony rozwój jako rozwój „spełniający potrzeby współczesnych pokoleń bez narażania zdolności przyszłych pokoleń do zaspokajania ich własnych potrzeb”. Od tego czasu idea zrównoważonego rozwoju stała się integralną częścią polityki publicznej i strategii biznesowych na całym świecie, a liczne międzynarodowe porozumienia i regulacje prawne zostały przyjęte w celu promowania zrównoważonego rozwoju.
Jak możemy zauważyć, idea ta przypadła do gustu szczególnie rozwiniętym krajom Unii Europejskiej i zasadniczo jest przewodnim motywem obecnej polityki rozwojowej UE. A jak większość idei wymyślanych przez polityków, najpierw są one wdrażane do biznesu.
I tu wchodzi ESG.
ESG to wskaźnik, który w dużym skrócie stanowi miarę oceniającą poziom dostosowania przedsiębiorstwa do zasad Zrównoważonego Rozwoju. Obejmuje on trzy główne obszary:
🔶 Środowisko, z ang. Environment = E
🔶 Społeczeństwo z ang. Social = S
🔶 Ład korporacyjny z ang. Governance = G
Dla firm – szczególnie przemysłowych, jest to kluczowy wskaźnik, który coraz częściej ma wpływ na decyzje inwestorów giełdowych, klientów oraz społeczności lokalne.
Środowisko to jeden z głównych obszarów ocenianych przez wskaźnik ESG. Firmy przemysłowe muszą zadbać o minimalizowanie negatywnego wpływu swojej działalności na środowisko naturalne, np. poprzez ograniczanie emisji gazów cieplarnianych, redukcję zużycia wody i energii oraz stosowanie zrównoważonych metod produkcji.
Aspekty społeczne obejmują relacje z pracownikami, społecznością lokalną i klientami. Firmy przemysłowe zwracają uwagę na zapewnienie sprawiedliwych warunków pracy, bezpieczeństwa pracowników oraz wkład w rozwój społeczności lokalnej poprzez inwestycje społeczne i edukacyjne.
Ład korporacyjny to trzeci filar wskaźnika ESG, który ocenia strukturę zarządzania, transparentność działań oraz przestrzeganie norm etycznych i prawnych. Firmy przemysłowe muszą dbać o odpowiednie procedury i standardy w zarządzaniu, aby zbudować zaufanie inwestorów i społeczności.
W rezultacie, wskaźnik ESG stał się ważnym narzędziem oceny dla firm przemysłowych. Pozytywna ocena ESG może przyczynić się do zwiększenia atrakcyjności firmy w oczach inwestorów, klientów i społeczności lokalnych, co może przekładać się na lepsze wyniki finansowe i reputację przedsiębiorstwa. Ale nie tylko – firmy z odpowiednim wskaźnikiem ESG mogą również liczyć na lepsze finansowanie z banków lub dotacje z programów rządowych na realizację inwestycji, dlatego też, coraz więcej firm przemysłowych kładzie nacisk na poprawę wskaźników ESG jako kluczowego elementu strategii zrównoważonego rozwoju. Dodatkowo, docelowo firmy wykonawcze realizujące inwestycje również mają być oceniane według tego wskaźnika, co sprawi, że niektóre inwestycje będą mogły być realizowane tylko przez tych wykonawców, którzy posiadają odpowiedni poziom wskaźnika ESG.
Od 2024 roku, największe europejskie przedsiębiorstwa zobowiązane są na mocy dyrektywy CSRD do obowiązkowego raportowania wskaźnika ESG. Według planów Komisji Europejskiej, w kolejnych latach, stopniowo obowiązek raportowania ma zostać rozszerzony również na średnie i małe przedsiębiorstwa. Kiedy jednak dokładnie to nastąpi – na razie nie wiadomo.
A jak w praktyce mierzy się ESG?
W dużym skrócie, najpierw stworzony został zestaw zasad i norm, do którego z założenia dążyć mają wszystkie firmy – dotyczą one m.in. emisji gazów cieplarnianych, oddziaływania firmy na środowisko przyrodnicze i społeczne, stopnia używania materiałów z recyklingu, praw pracowniczych, etyki biznesowej, itd. Firmy wprowadzają więc zmiany w obszarze swojego funkcjonowania aby dostosować się do tych norm a następnie, rok rocznie raportują status zmian. Raporty te oceniane są przez akredytowane agencje ratingowe, które przydzielają firmie odpowiednią ocenę lub status.
Obecnie, z uwagi na to że trend zrównoważonego rozwoju nabiera rozpędu, na rynku pojawia się coraz więcej agencji ratingowych, próbujących wprowadzić swoje narzędzia oceniające zrównoważony rozwój przedsięwzięć – jedną z takich agencji jest ECOVADIS, która zaczyna zagarniać coraz szersze kręgi szczególnie w obszarze firm produkcyjnych i realizujących inwestycje.
Z tą platformą mogą mieć styczność szczególnie te osoby, które pracują w obszarach inwestycyjnych wielkich, międzynarodowych korporacji takich jak m.in. Henkel, Stellantis, Coca Cola, Nestle i wielu innych.
ECOVADIS wprowadziło globalną platformę oceny zrównoważonego rozwoju, która dostarcza firmom narzędzi i wytycznych do monitorowania i poprawy ich wpływu na środowisko, społeczność i zarządzanie. Jej założeniem jest to, aby inwestorzy i kontrahenci mogli łatwo ocenić poziom zgodności danej firmy z wymogami zrównoważonego rozwoju oraz ryzyko związanego z jej działalnością inwestycyjną.
Sama ocena firm działa dość prosto – firmy Inwestorskie, które osiągają wysokie oceny w ramach platformy, zyskują większe zaufanie inwestorów, dostęp do nowych rynków i lepsze warunki finansowania. Z kolei dla Wykonawców inwestycji brak tego certyfikatu może być przeszkodą – coraz częściej zdarza się, że przy kluczowych projektach dużych korporacji, firmy wykonawcze nie posiadające certyfikatu nie są w ogóle brane pod uwagę jako potencjalni wykonawcy inwestycji.
Firmy, które zgodzą się zarejestrować na platformie i opłacać sowitą stawkę członkowską, mogą zmniejszyć ryzyko związane z negatywnym wpływem na środowisko i społeczność oraz zwiększyć swoją konkurencyjność na rynku poprzez monitorowanie i poprawę swoich praktyk zgodnie z wytycznymi ECOVADIS. Na podstawie odpowiedniej oceny tych wytycznych, firmie wystawiana jest odznaka lub medal: brązowy, srebrny, złoty lub platynowy. Wszystkich chętnych poznać szczegółowiej te kryteria, odsyłamy na stronę ECOVADIS.
Innymi agencjami, które mierzą wskaźniki zrównoważonego rozwoju są m.in. MSCI, S&P, Sustainable Fitch czy Sustainalytics. Co ciekawe, z uwagi na osobliwe metody badawcze przyjęte przez agencje ratingowe (które, nomen omen -często są rozbieżne), obecnie (2024) większość z ratingów jest nieporównywalna względem siebie, gdyż nie ma ujednoliconych metod analizy danych ESG. Doprowadza to do swoistego paradoksu, gdzie różne agencje mogą wystawić różne oceny jednej firmie, stąd też wielu przedsiębiorstwom, którym zależy na dobrej ocenie w obszarze ESG, korzysta z kilku agencji na raz, chwaląc się tymi ocenami, które wypadły najlepiej. Może to wyglądać absurdalnie ale – jak wspomniałem wcześniej, bardzo duże inwestycje, szczególnie te finansowane z budżetu UE, wymagają odpowiednich wskaźników ESG firm, zatem firmy chcąc zrealizować takie przedsięwzięcia, muszą się dostosować. Innymi słowy, można by powiedzieć, że duże pieniądze na inwestycje, są tu nagrodą dla firm inwestujących i wykonawczych za to, że te dostosowują się do specyficznych wymagań stawianych przez Komisję Europejską.
W kontekście zrównoważonego rozwoju, często pojawia się również inny wskaźnik – GRI Standard, który również stanowi międzynarodowy wzorzec raportowania zrównoważonego biznesu jednak z uwagi na fakt, iż dąży on do podobnych efektów co ESG, nie będziemy opisywać go szerzej.
Jak widzimy temat jest rozległy i dość mglisty, ze względu na dużą ilość luk. To wynika z kolei z faktu, że sama idea jest dość młoda a wprowadzenie jej na tak szeroką skalę stawia wyzwania i wymaga czasu. Nie będziemy tu oceniać merytorycznej słuszności i wiarygodności norm i wskaźników zrównoważonego rozwoju – wskazujemy po prostu, że ich monitorowanie w firmach stało się faktem.
Co więcej, wszystko wskazuje na to, że będzie o nich słychać częściej podczas poważnych rozmów biznesowych, gdyż trend ten jest rozwojowy. Świadczy o tym między innymi fakt, że coraz więcej międzynarodowych firm zaczyna się interesować obszarem zrównoważonego rozwoju, czasami dlatego, że chcą a czasami po prostu dlatego, że muszą..
Jest to więc jeden z aspektów, który – chcemy czy nie – należy wziąć pod uwagę w najbliższych latach, bo może mieć wpływ i na naszą działalność profesjonalną.
